Monitoring pracowników: oprogramowanie i aktualności

Czym jest monitoring pracowników

Monitoring pracowników to używanie oprogramowania, kamer i czujników do śledzenia aktywności, lokalizacji i wyników zatrudnionych; po angielsku nazywa się to bossware. Obejmuje kamery w zakładzie, kontrolę poczty, rejestrowanie klawiszy, śledzenie aplikacji, zdjęcia z kamery internetowej i lokalizację z telefonu. Według doniesień w 2022 roku prawie 70 procent firm zatrudniających ponad 500 osób używało takich systemów. Dane pracowników chroni RODO, a naruszenia mogą kończyć się karami opisanymi w temacie kary RODO.

Czy pracodawca może monitorować pracowników w Polsce

Tak, ale tylko w granicach art. 22² i 22³ Kodeksu pracy i po poinformowaniu pracowników. Treść przepisów według tekstu jednolitego Kodeksu pracy z 2026 roku, sprawdzonego 10 października 2026:

• Monitoring wizyjny (art. 22²). Dopuszczalny, gdy jest niezbędny do bezpieczeństwa pracowników, ochrony mienia, kontroli produkcji lub zachowania w tajemnicy informacji, których ujawnienie groziłoby szkodą. Nie obejmuje pomieszczeń związkowych ani sanitarnych, szatni, stołówek i palarni, chyba że jest to niezbędne i nie narusza godności pracownika. W pomieszczeniach sanitarnych wymaga uprzedniej zgody związku zawodowego lub przedstawicieli pracowników.
• Nagrania. Przechowuje się je do 3 miesięcy, dłużej tylko gdy są dowodem w postępowaniu, potem niszczy.
• Informowanie. Cele, zakres i sposób ustala układ zbiorowy, regulamin pracy albo obwieszczenie. Pracowników informuje się najpóźniej 2 tygodnie przed startem, a od 27 stycznia 2026 także przed dopuszczeniem do pracy, na papierze lub elektronicznie. Teren oznacza się najpóźniej dzień wcześniej.
• Poczta służbowa (art. 22³). Kontrola jest dopuszczalna, gdy jest niezbędna do organizacji pracy i właściwego użytkowania narzędzi pracy, i nie może naruszać tajemnicy korespondencji. Te same zasady informacyjne obowiązują przy poczcie, a § 4 rozciąga je na inne formy monitoringu niezbędne do tych celów.

Tekst tych artykułów nie wymienia wprost rejestrowania klawiszy ani zdjęć z kamery internetowej. Obowiązki z art. 12 i 13 RODO działają obok nich (art. 22² § 10).

Jak wygląda monitoring w UE, USA i Kanadzie

W USA monitoring jest wielokrotnie częstszy niż w Europie. W badaniu OECD ponad 6000 firm w sześciu krajach oprogramowanie karzące za słabe wyniki stosuje 67% firm w USA, wobec 4% we Francji, Niemczech, Włoszech i Hiszpanii łącznie oraz 1% w Japonii. Tempo pracy śledzi 72% amerykańskich firm i 15% europejskich, treść rozmów i wiadomości 55% wobec 6%. Badacze przypisują różnicę prawu: UE wymaga informowania i konsultacji z przedstawicielami pracowników przed wdrożeniem.

W USA powiadamiania o monitoringu wymagają m.in. Nowy Jork, Connecticut, Delaware i Maine, ale z lukami interpretacyjnymi. W Ontario pracownicy mają niewiele narzędzi obrony: federalna ustawa PIPEDA nie obejmuje pracodawców podlegających prawu prowincjonalnemu, a firmy z co najmniej 25 pracownikami muszą od października 2022 mieć pisemną politykę monitorowania, bez zgody i bez prawa sprzeciwu.

Jakie dane zbiera oprogramowanie do monitorowania i komu je wysyła

Zbiera dane identyfikujące, aktywność online, adresy IP, dane urządzeń i lokalizację, a część przekazuje firmom trzecim. Badacze z Vanderbilt University, Northeastern University i UC Berkeley wdrożyli dziewięć popularnych platform, m.in. Hubstaff, Deputy i Time Doctor 2. Każda wysyłała imiona i adresy e-mail pracowników do firm zewnętrznych (121 udokumentowanych przypadków), a dane trafiały do 145 domen, w tym do Facebooka i rosyjskiej wyszukiwarki Yandex.

Jedna trzecia platform mogła śledzić dokładną lokalizację w tle lub po godzinach pracy, a trzy wymagały dostępu do czujników ruchu telefonu tylko do zalogowania. To ten sam mechanizm, który opisujemy w temacie śledzenie w sieci.

Rejestrowanie klawiszy i trenowanie AI na danych pracowników

W 2026 roku firmy próbowały zbierać klawisze i ruchy myszy pracowników jako dane treningowe dla AI, ale po protestach i wycieku się wycofały. Meta wstrzymała program Model Capability Initiative, który rejestrował klawisze i ruchy myszy większości pracowników w USA: zrzut ekranu pokazał, że prywatne rozmowy, dane o wynikach i transkrypcje były dostępne w całej firmie, a według notatki bezpieczeństwa ujawniono dane z 45 000 tabel Hive. Na firmowych laptopach nie można było zrezygnować, a petycję podpisało ponad 1600 pracowników.

W lipcu CTO Meta Andrew Bosworth potwierdził, że badacz przeniósł wrażliwe dane do wewnętrznej lokalizacji, do której nie powinny trafić, bez włamania z zewnątrz. Rejestrowanie klawiszy pozostaje w uśpieniu, a Meta nie zdecydowała, co zrobi z zebranymi danymi. Toronto-Dominion Bank po protestach zrezygnował ze zbierania klawiszy dla AI, ale zostawił narzędzie WorkiQ śledzące przeglądarki, komunikatory i aplikacje.

Zdjęcia z kamery co trzy minuty: pozew z New Jersey

Pozew z New Jersey twierdzi, że pracownica została zwolniona za odmowę systemu AI fotografującego ją kamerą co trzy minuty. Glennis Von Sander-Timinski pozwała Sutherland Healthcare Solutions: narzędzie Sentinel AI robiłoby około 160 zdjęć dziennie. Pracowała zdalnie od 2018 roku z pozytywnymi ocenami. Obawiała się zaostrzenia objawów tocznia rumieniowatego układowego, a jej lekarz prosił o rzadsze lub przerywane monitorowanie.

Pracodawca dał trzy opcje: zgodę na AI, codzienne stawianie się w biurze oddalonym o około sześć godzin drogi albo zwolnienie. Została zwolniona 8 września. Prawnicy zarzucają firmie brak racjonalnego dostosowania wymaganego przez prawo New Jersey. To zarzuty z pozwu, nie wyrok.

Czym są wynagrodzenia inwigilacyjne

Wynagrodzenia inwigilacyjne to ustalanie pensji na podstawie danych osobowych pracownika, by znaleźć najniższą kwotę, jaką zaakceptuje. Według audytu 500 firm AI dla rynku pracy, opublikowanego w sierpniu 2025 roku, wśród klientów takich narzędzi są m.in. Intuit, Salesforce, Colgate-Palmolive, Amwell i Healthcare Services Group. Autorzy nie twierdzą, że wszystkie je stosują, a firmy zaprzeczają. Systemy mogą korzystać z sygnałów o trudnej sytuacji finansowej, np. pożyczek do wypłaty, oraz z publicznych profili w mediach społecznościowych pod kątem skłonności do związków zawodowych lub ciąży. Kolorado rozważa zakaz wykorzystywania intymnych danych do ustalania płac.

Co to oznacza dla Ciebie

• Sprawdź regulamin pracy lub obwieszczenie: cele, zakres i sposób monitoringu mają być tam opisane, a o starcie powinieneś być poinformowany co najmniej 2 tygodnie wcześniej.
• Zapytaj pracodawcę, jakie dane o pracownikach zbiera, i nie używaj urządzeń służbowych do wrażliwych spraw prywatnych; tak radzą eksperci cytowani w relacji z badania aplikacji.
• Przy pracy zdalnej pytaj o podstawę prawną monitoringu kamerą lub oprogramowaniem. Art. 22² i 22³ nie wymieniają takich narzędzi wprost.
• Jeśli pracujesz dla pracodawcy z Nowego Jorku, Connecticut, Delaware lub Maine, ma on obowiązek powiadomić Cię o monitoringu.

Otwarte pozostaje, co Meta zrobi z zebranymi danymi z klawiatur, jak sąd w New Jersey oceni zarzut braku racjonalnego dostosowania i czy kolejne stany USA zakażą ustalania płac na podstawie danych osobowych.